Lachgas en vitamine B12

Laatst bijgewerkt: oktober 2026

Wat doet lachgas met vitamine B12?

Vitamine B12 bevat een kobaltatoom dat in een bepaalde chemische toestand moet zijn om zijn werk te kunnen doen. Distikstofmonoxide oxideert dat kobalt, waardoor de vitamine onwerkzaam wordt. Je lichaam heeft dan misschien nog wel B12 in het bloed, maar kan het niet meer gebruiken.

B12 is onmisbaar voor twee dingen: de aanmaak van myeline, het isolatielaagje rond zenuwbanen, en de aanmaak van rode bloedcellen. Als de werkzame B12 wegvalt, raakt die isolatie beschadigd. Dat gebeurt eerst in het ruggenmerg en in de lange zenuwen naar handen en voeten. Artsen noemen dit een functioneel B12-tekort: de bloedwaarde kan normaal lijken, terwijl het lichaam toch een tekort ervaart.

Welke klachten kun je krijgen?

De klachten ontstaan geleidelijk en worden in het begin vaak afgedaan als vermoeidheid of een verkeerde houding. Juist daarom is het belangrijk ze te herkennen.

Bij tijdig stoppen en behandelen herstellen veel mensen grotendeels, maar niet altijd volledig. Ziekenhuizen in Nederland zien de laatste jaren jonge mensen met blijvende zenuwschade door intensief lachgasgebruik. Hoe langer de klachten bestaan voordat ze behandeld worden, hoe groter de kans op blijvende schade.

• Tintelingen. Een prikkelend, 'slapend' gevoel in vingers, handen, tenen of voeten, vaak aan beide kanten tegelijk.
• Gevoelloosheid. Een doof gevoel in handen en voeten, waardoor je bijvoorbeeld de grond minder goed voelt bij het lopen.
• Spierzwakte. Minder kracht in armen of benen, dingen laten vallen, moeite met trappen.
• Loopproblemen. Onzeker of wankel lopen, vooral in het donker, omdat de zenuwen die je positie doorgeven niet goed meer werken.
• Overige klachten. Vermoeidheid, concentratieproblemen, geheugenklachten, stemmingswisselingen en in ernstige gevallen problemen met plassen of ontlasting.

Wie loopt extra risico?

Het risico hangt vooral af van hoe vaak en hoeveel je gebruikt. Een enkele ballon op een feest is iets anders dan een tank per avond, meerdere keren per week. Maar ook bij minder intensief gebruik lopen sommige groepen meer gevaar.

• Frequente gebruikers. Wie wekelijks of dagelijks gebruikt, of grote hoeveelheden in korte tijd, geeft het lichaam geen kans om de B12-voorraad te herstellen.
• Vegetariërs en veganisten. B12 komt vooral uit dierlijke producten. Wie weinig of geen vlees, vis, eieren of zuivel eet, heeft vaak al een krappe voorraad.
• Zwangere vrouwen. Tijdens de zwangerschap is de behoefte aan B12 groter en kan een tekort ook het ongeboren kind treffen.
• Mensen met bepaalde medicijnen of aandoeningen. Maagzuurremmers, metformine en darmaandoeningen zoals de ziekte van Crohn verminderen de opname van B12 uit voeding.
• Ouderen. Met het ouder worden neemt de opname van B12 uit voeding af.

Helpt het om extra B12 te slikken?

Een veelgehoorde gedachte is dat je het risico kunt wegnemen door B12-tabletten te slikken of veel te eten wat rijk is aan B12. Zo werkt het niet. Lachgas maakt ook de B12 die je net hebt ingenomen onwerkzaam. Zolang je blijft gebruiken, blijf je de vitamine uitschakelen, hoeveel je er ook van binnenkrijgt.

Extra B12 kan onderdeel zijn van een behandeling nadat je gestopt bent, meestal in de vorm van injecties die een arts voorschrijft. Het is geen vrijbrief om door te gaan en al zeker geen manier om veilig meer te gebruiken.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Merk je tintelingen, een doof gevoel, minder kracht of een onzekere manier van lopen, en gebruik je lachgas? Maak dan een afspraak met je huisarts en vertel eerlijk hoe vaak en hoeveel je gebruikt. De huisarts kan bloedonderzoek doen naar B12 en aanverwante waarden en zo nodig doorverwijzen naar een neuroloog. Vroeg ingrijpen maakt het verschil tussen herstel en blijvende schade.

Bel direct 112 bij acute klachten zoals bewusteloosheid, ernstige verwardheid, hevige benauwdheid, verlammingsverschijnselen of een val met letsel. Twijfel je, maar is het geen noodgeval? Dan kun je ook de huisartsenpost bellen.

Wat kun je zelf doen?

De enige manier om het B12-risico echt klein te houden, is weinig en niet vaak gebruiken. Houd je aan de basisregels op onze pagina veilig gebruik: gebruik een ballon, ga zitten, zorg voor frisse lucht en combineer niet met alcohol of andere middelen. Hoor je bij een risicogroep, dan is het verstandig om lachgas helemaal te laten staan.

• Houd het incidenteel. Geef je lichaam weken, niet dagen, om te herstellen.
• Let op vroege signalen. Tintelingen die aanhouden zijn een reden om te stoppen, niet om door te gaan.
• Praat erover. Met vrienden die meegebruiken, en met je huisarts als je twijfelt.